Bogusław A. Tomaszewski
Przebieg i oznakowanie granic II Rzeczypospolitej
Drugie wydanie książki Bogusława A. Tomaszewskiego.
Autor, członek SWPFG, od wielu lat bada historię delimitacji i demarkacji granic Rzeczypospolitej.Niniejsze opracowanie nie ma aspiracji bycia dziełem naukowym, a jedynie przelanym na papier zapisem efektów wieloletniej pasji, mojego hobby – badania dawnych granic i znaków te granice wyznaczających. Skierowane jest zarówno do młodego odbiorcy interesującego się historią, do nauczycieli, jak i do grup rekonstrukcyjnych. Może też stanowić punkt wyjścia dla naukowców zajmujących się tym tematem.
Coraz więcej lat dzieli nas od krótkiego, zaledwie dwudziestoletniego okresu istnienia II Rzeczypospolitej.
Znaki graniczne wyznaczające jej granice wykonane zostały w różnych formach, z różnego materiału i przede wszystkim z dużą starannością, tak aby mogły służyć przez wiele lat. Dzięki temu, mino tragicznych dziejów, które spotkały Polskę po wrześniu 1939 roku oraz celowego powojennego niszczenia i zacierania przebiegu granicy, pojedyncze egzemplarze znaków granicznych dotrwały do naszych czasów. Były one niemymi świadkami zdarzeń dziejących się na granicy: widziały niezliczone patrole, podczas których, w różnych warunkach atmosferycznych, często z narażeniem życia, służbę pełnili strażnicy graniczni i żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, a czasem bywały także uczestnikami różnych uroczystości patriotycznych.”
W tytule przywołałem dwie, położone na przeciwległych krańcach Rzeczypospolitej, rzeki – Piaśnicę i Dniestr.
Piaśnica, której wody przepływają przez Jezioro Żarnowieckie i uchodzą do Bałtyku, przez wieki stanowiła północno-zachodnią granicę Polski z Księstwem Pomorskim, potem z Prusami. W okresie międzywojennym wzdłuż Piaśnicy i jej zachodniego ramienia przebiegała granica z Niemcami.
Dniestr to wypływająca z Karpat Wschodnich potężna rzeka, uchodząca do Morza Czarnego. Na przestrzeni dziejów również stanowił rzekę graniczną. To w jej środkowym biegu I Rzeczpospolita graniczyła z Hospodarstwem Mołdawskim, a w okresie międzywojennym na krótkim odcinku od Zaleszczyk do Okopów Świętej Trójcy miała granicę z Królestwem Rumunii.
Książkę podzieliłem na rozdziały tematyczne. To jak kształtowały się granice na przestrzeni dziejów do ich współczesnego, linearnego przebiegu przedstawia rozdział ” Jak to kiedyś bywało”. Podział pogranicza i formacje graniczne strzegące polskich granic opisałem w kolejnym rozdziale. Rozdział „Ludzie” przybliża kilku postaci, które brały udział w pracach międzynarodowych zespołów do delimitacji granicy państwowej. Następnie rozpoczynając od granicy morskiej, przez granicę z Niemcami i podążając dalej zgodnie z ruchem wskazówek zegara, opisałem granice II Rzeczypospolitej z poszczególnymi sąsiadami, tj.: Wolnym Miastem Gdańsk, Litwą, Łotwą, Związkiem Socjalistycznych Republik Rad, Rumunią i Czechosłowacją. Opisy poprzedzają krótkie informacje historyczne. Każdy z tych rozdziałów zamykają ciekawostki.
Kolejny rozdział zawiera szablony liter, cyfr oraz grafiki znaków granicznych i herbów mogących być przydatnymi dla rekonstruktorów lub modelarzy. W zamieszczonym na końcu książki „Słowniczku” wyjaśniłem, czym jest granica, podstawowe terminy z nią związane i sposoby rozmieszczenia znaków graficznych.
Autor
„Książka jest wyjątkowo starannie opracowana edytorsko, a prezentacji kilkuset ilustracji, w tym licznych barwnych, sprzyja jej niestandardowy format 4° (in quarto). Monografia powstała w oparciu o archiwalne kwerendy dokumentacji wytworzonej przez formacje straży granicznej i inne instytucje państwowe, uzupełnione poprzez drobiazgowe wieloletnie studia terenowe prowadzone przez Autora wzdłuż, niekiedy już reliktowej, a niekiedy nadal funkcjonującej, granicy Polski z sąsiednimi państwami.”
Marek Sobczyński
Od Piaśnicy po Dniestr
Przebieg i oznakowanie granic II Rzeczypospolitej.
Książka w twardej oprawie. Bogato ilustrowana.
Możliwość zakupu w Toronto. Informacje pod numerem telefonu:
1-647-968-7030 oraz 1-416-892-3745